Juist op een centraal punt van het Scheveningse toerisme, met zicht op het Kurhaus, bevindt zich al sinds 2018 een stuk braakliggend terrein waar de laatste resten van Kitty, Sabina, Anna, Evaltheia, Burgia en Patria liggen begraven. Waarom ligt deze plek er al zo lang, zo oneerbiedig en zo respectloos bij en hoe lang nog?

De hoge hekken op betonnen voeten, die om het terrein zijn neergezet, hebben gedurende de tijd steeds meer ruimte van de stoep in beslag genomen. Het gaat om een stuk van iets meer dan een kwart hectare grond, omsloten door de Harstenhoekweg, Haarlemsestraat, Badhuisweg en Utrechtsestraat. Dit artikel gaat over de villa’s die ooit trots op dat stuk grond stonden.

Het is maar een klein deel van de dertien hectare voormalige duinweiden langs de Badhuisweg die een Scheveningse reder rond 1885 kocht. De bedoeling toen was om Scheveningen als mondaine badplaats verder te ontwikkelen door daar villapark ‘Belgisch Park’ te bouwen.

Voor en na 2018. Afbeeldingen Google

Kitty en Sabina

Nog het zelfde jaar dat de reder de duinweiden had aangeschaft werd de eerste dubbele villa Kitty en Sabina gebouwd. Ze werden een Siamese tweeling waarbij de achterzijde van Kitty gelijk was aan de voorzijde van Sabina en andersom.

Kitty en Sabina |  Bron: Gemeentearchief, fotograaf onbekend, 1933

In het begin werden beide villa’s aan badgasten verhuurd, maar na vijf jaar werd Kitty gekoppeld aan de depot chef van de nieuwe Haagsche Tramweg-Maatschappij. De begane grond van Kitty werd ‘La belle Dentellière’, een winkel met Bretons kantwerk. Dokter E. Reich trok in bij Sabina, hij zat er speciaal voor de rijkere badgasten.

Maar daar bleef het niet bij. De villa’s hebben heel wat eigenaren en bewoners gehad. Tussen de twee wereldoorlogen werden de gebouwen omgebouwd in een restaurant. Weer later werden beide dames omgedoopt in Cosy Corner. Vanaf 1950, na een grote verbouwing, kwam er rust want zesendertig jaar lang vestigde Cheung Kwok Shu hier zijn restaurant ‘Het Verre Oosten’. Cheung was de pionier van de Chinese keuken in Nederland. Even na het overlijden Cheung Kwok Shu moesten de dames afscheid nemen van ‘Het Verre Oosten’. Daarna werden Kitty en Sabina nog tot 2015 gekoppeld aan verschillende bewoners, de laatste waren Pepper & Salt en Chinees restaurant Canton.

Kitty en Sabina, na verbouwing 1950 | Gemeentearchief, fotograaf Willem Vermeij, 2014

Anna en Evaltheia

Drie jaar na Kitty en Sabina, zagen de villa’s Anna en Evaltheia het licht. Gelukkig stonden hun namen op de gevel want ook zij kregen een verscheidenheid aan pseudo-namen. In het begin werden ze samen Pension Anna genoemd, daarna Hotel en Familie Pension Danoro weer wat later Hotel Alba en tot aan hun sloop prijkte de naam hotel Wilhelmina (de Koningin) op hun gevel. In september 2017 sloten Anna en Evaltheia tegelijkertijd, definitief, de deuren.

Anna en Evaltheia | Bron Gemeentearchief, fotograaf Willem Vermeij, 2014

Burgia en Patria

In 1920 werden de laatste twee dames van dit verhaal geboren. Omdat inmiddels het plan villapark Belgisch Park was gewijzigd in gewoon Belgisch Park stonden de namen Burgia en Patria niet op villa’s maar op herenhuizen.

Burgia en Patria | Bron Algemeen Dagblad, fotograaf Frank Jansen, 2018

Ze werden in eerste instantie gemeubileerd verhuurd aan badgasten, daarna werden ze omgebouwd tot Hotel Burgia en Hotel Patria. In 2007 stonden beide hotels leeg en huurde uitzendbureau Euro Start ‘Hotel Patria’ voor vijftig Poolse seizoenarbeiders. Na klachten moesten de Poolse seizoenarbeiders alweer snel vertrekken. Na jaren leegstand en verval trok begin 2016 de beweging Autonoom Centrum illegaal de grenzen van het stuk land over en zocht deze groep activisten hun toevlucht bij beide dames. De panden leefden weer een beetje op, maar na twee jaar werd het bezette gebied door de eigenaar, met hulp van de rechter, heroverd.

BEWI en het verval

Van 1997 tot 2010 kwam vastgoedspeculant BEWI in het leven van de zes dames. Uit de vele raadsverslagen komt naar voren dat BEWI plannen had om de oude statige dames te vervangen door yuppen en ze hadden daar een lange termijn visie voor; innemen, laten verwaarlozen, huurders eruit, onbewoonbaar laten verklaren, slopen en daarna ‘yuppentijd’.

Nieuwbouw

Twee jaar nadat BEWI alle dames in bezit had, kwam de vastgoedspeculant samen met projectontwikkelaar ‘Castellum’ en bouwbedrijf ‘BAM’ voor het eerst met een plan van slopen en nieuwbouw. Het zou een winkelcentrum moeten worden met daar boven yuppenappartementen, maar die plannen strandden omdat het volgens het bestemmingsplan veel te ambitieus was.

Plan Pavillon Riche, 2012 | Bron Algemeen Dagblad, fotograaf Niels Klaassen, 2016.

In 2017 en 2018 kwam BEWI met nog twee serieuze pogingen voor nieuwbouw met wisselende partners; eerst met ontwikkelaar DanZep en een jaar later met architectenbureau KOW en investeerder ZEPholding. Ook zij strandden op het bestemmingsplan. Een reactie in de raadsverslagen zegt eigenlijk al genoeg, “Hoe groot is nu eigenlijk het bord voor de kop van deze vastgoedspeculanten?”. Weer verwijt de Haagse raad de eigenaar BEWI Vastgoed de panden bewust te hebben laten verpauperen. “Zodra ze leeg kwamen zouden ramen met opzet zijn opengezet om dit proces te versnellen”.

Toch leek de gemeente Den Haag niet opgewassen tegen de speculatiepraktijken van BEWI, KOW en DanZep. In oktober 2018 begon namelijk de sloop van Burgia en Patria, en voor het eind van dat jaar lag alles plat. Daarna werd het ineens stil rond het bouwterrein. BEWI was intussen alweer van het plan van KOW afgestapt.

Ten Brinke

Verbaasd las ik een bericht op LinkedIn dat ontwikkelaar Ten Brinke het perceel in 2019 van BEWI had gekocht. De oude dames lagen inmiddels al een tijdje onder de zoden en de bewoners waren misschien wel moe gestreden. Een ideaal moment voor Ten Brinke voor de bouw van tachtig appartementen over minimaal vijf, maximaal acht etages.

De projectdirecteur van Ten Brinke klonk wel heel optimistisch ‘de bouw kan na de zomer van 2024 starten’. Het plan wijkt af van het bestemmingsplan, maar dat moet wel om het plan financieel haalbaar te maken. Verder geeft hij aan in onderhandeling te zijn met de gemeente over de randvoorwaarden. Begin volgend jaar moet er een definitief (bouw)plan ter inzage klaarliggen. Zijn sociale betrokkenheid wil hij benadrukken door aan te geven dat lokale bewoners voorrang krijgen en dat een deel betaalbare woningen worden van rond de 350.000 euro.

Mijn vraag of hij ergens nog zeeberen op het strand zag, werd met kracht ontkend: “De buurtbewoners zijn er nauw bij betrokken geweest en de gemeente ziet in dat door het grote woningtekort hier nu eindelijk iets moet komen. Dus geen obstakels. De start van de bouw blijft voorlopig nog staan.” Op de vraag hoe het komt dat BEWI nog steeds (november 2023) bij het kadaster als eigenaar van het hele terrein bekendstaat is hij een beetje vaag. “Het koopcontract is getekend en geen van beide partijen kunnen meer van de koop af. De notariële overdracht en betaling heeft alleen nog niet plaatsgevonden en dat gebeurt vaker bij zulk soort projecten.”

Misschien komen de obstakels wel uit heel onverwachte hoek. Het kan zomaar zijn dat Kitty, Sabina, Anna, Evalteia, Burgia en Patria vanuit hun graf waken over hun dierbare grond en zullen zij niet accepteren dat hun rustplaats wordt ontheiligd door nieuwbouw? De eerste signalen zijn er al, want vanaf augustus 2024 tot begin 2026 wordt in die buurt en ook rond het braakliggend terrein de riolering en gasleidingen vernieuwd en dat zal de start van de bouw kunnen vertragen.

Het verhaal over Het braakliggend terrein is met grote zorgvuldigheid geschreven, toch kunnen er feitelijke onjuistheden in zitten. Als er lezers zijn die behoefte hebben het verhaal aan te vullen of te corrigeren, neem dan contact met mij op [email protected].

Lees meer van Peter:

Comments are closed.